Portal građanskog budžeta - Citizens’ Budget Portal (CBP)

CEJN ID

121678

Процедура

Открытая процедура

Тип контракта

Услуги

Классификация CPV

72000000ИТ-услуги

PREDMET NABAVKE 1. MINISTARSTVO FINANSIJA - Usluge razvoja informacionog sistema -Portal " Budžet za građane" CPV: 72000000 Procijenjena vrijednost: 165250 EUR USLOVI UČEŠĆA 1. U postupku javne nabavke može da učestvuje samo privredni subjekat koji nije pravosnažno osuđivan i čiji izvršni direktor nije pravosnažno osuđivan za neko od krivičnih djela sa obilježjima: a) kriminalnog udruživanja; b) stvaranja kriminalne organizacije; c) davanje mita; č) primanje mita; ć) davanje mita u privrednom poslovanju; d) primanje mita u privrednom poslovanju; dž) utaja poreza i doprinosa; đ) prevare; e) terorizma; f) finansiranja terorizma; g) terorističkog udruživanja; h) učestovanja u stranim oružanim formacijama; i) pranja novca; j) trgovine ljudima; k) trgovine maloljetnim licima radi usvojenja; l) zasnivanja ropskog odnosa i prevoza lica u ropskom odnosu, što se dokazuje na osnovu uvjerenja ili potvrde nadležnog organa izdatog na osnovu kaznene evidencije, u skladu sa propisima države u kojoj privredni subjekat ima sjedište, odnosno u kojoj izvršni direktor tog privrednog subjekta ima prebivalište. 2. U postupku javne nabavke može da učestvuje samo privredni subjekat koji je izmirio sve dospjele obaveze po osnovu poreza i doprinosa za penzijsko i zdravstveno osiguranje, što se dokazuje na osnovu uvjerenja ili potvrde organa uprave nadležnog za poslove naplate poreza, odnosno nadležnog organa države u kojoj privredni subjekat ima sjedište. 3. U postupku javne nabavke može da učestvuje samo privredni subjekat koji je upisan u Centralni registar privrednih subjekata ili drugi odgovarajući registar u državi u kojoj privredni subjekat ima sjedište, što se dokazuje potvrdom o registraciji u Centralnom registru privrednih subjekata ili drugom odgovarajućem registru, sa podacima o ovlašćenom licu privrednog subjekta. 4. Izjava privrednog subjekta 5. Iz postupka javne nabavke isključiće se privredni subjekta koji je u postupku stečaja ili likvidacije 6. Privredni subjekat je dužan da posjeduje minimum iskustva na kvalitetnom i uspješnom izvršavanju istih ili sličnih poslova iz oblasti predmeta nabavke što se dokazuje potvrdama ( minimum 2 ) izdatim od strane investitora, odnosno naručioca usluga o kvalitetnom i uspješnom izvršavanju pojedinačnog ugovora, odnosno angažmana, tokom perioda od 5 godina, zaključno sa krajnjim datumom za dostavljanje ponuda, koje sadrže opis nabavke, vrijednost predmeta nabavke, vrijeme realizacije ugovora i konstataciju da je ugovor blagovremeno i kvalitetno izvršen. Istim poslom, u smislu uslova privrednog subjekta, smatra se usluga razvoja i implementacije informacionog sistema koji kumulativno ispunjava sljedeće: (a) putem sistema se vrši prikaz budžetskih, fiskalnih ili drugih javnih finansijskih podataka (planirani i/ili izvršeni budžet, javni rashodi i prihodi, javne investicije ili uporedivi javni finansijski podaci); (b) sistem je javno dostupan putem interneta, namijenjen građanima i javnosti; (c) sistem obuhvata interaktivni prikaz podataka (grafikoni, kontrolne table, filtriranje, poređenje); (d) podaci se u sistem preuzimaju iz drugog informacionog sistema ili se objavljuju u mašinski čitljivom obliku.Sličnim poslom iz oblasti predmeta nabavke smatra se usluga razvoja, održavanja ili nadogradnje informacionih sistema čija vrijednost pojedinačnog ugovora nije manja od 165.250,00 eura bez uračunatog PDV-a. 7. Privredni subjekat je dužan da posjeduje minimum stručnih i kadrovskih kapaciteta potrebnih za izvršenje ugovora, i to: jedno lice projekt menadžer, jedno lice glavni softverski ekspert, tri lica softverski eksperti i jedno lice UI/UX dizajner, pri čemu poziciju UI/UX dizajnera može pokriti jedan od navedenih članova tima koji ispunjava kvalifikacije za tu ulogu; jedno lice ne može biti nominovano za više pozicija, osim u tom slučaju. Angažovanje se dokazuje ugovorom o radu, prijavom na osiguranje, ugovorom o djelu ili drugim ugovorom o angažovanju u skladu sa zakonom. Kvalifikacje koje angazovana lica moraju da posjeduju su sljedeće: Projekt menadžer, najmanje kvalifikacija (Bachelor) iz računarstva, informacionih tehnologija, poslovne administracije, ekonomije ili srodne oblasti ,najmanje deset (10) godina profesionalnog iskustva u radu kao projekt menadžer na upravljanju projektima koji za rezultat imaju razvoj i implementaciju informacionih sistema; UI/UX dizajner- najmanje kvalifikacija (Bachelor) iz UI/UX dizajna, prirodno matematičkih nauka, elektrotehničkih i inženjerskih nauka, informacionih ili računarskih tehnologija; glavni softverski ekspert – najmanje kvalifikacija (Bachelor) iz prirodno-matematičkih nauka, elektrotehničkih nauka, informacionih ili računarskih tehnologija; najmanje deset (10) godina profesionalnog iskustva u radu kao softverski ekspert (programer, software developer, softverski inženjer i slično) na razvoju i implementaciji informacionih sistema; softverski eksperti – najmanje kvalifikacija (Bachelor) iz prirodno-matematičkih nauka, elektrotehničkih nauka, informacionih ili računarskih tehnologija : Najmanje sedam (7) godina profesionalnog iskustva u radu kao softverski ekspert (programer, software developer, softverski inženjer i slično) na razvoju i implementaciji informacionih sistema. Svako nominovano lice mora imati najmanje jednu (1) referencu na istom ili sličnom poslu iz oblasti predmeta nabavke, realizovanom u periodu od pet (5) godina zaključno sa krajnjim datumom za dostavljanje ponuda, na kojem je lice bilo angažovano u ulozi za koju se nominuje. Istim poslom, u smislu uslova kadrovske sposobnosti, smatra se usluga razvoja i implementacije informacionog sistema koji kumulativno ispunjava da se putem sistema vrši prikaz budžetskih, fiskalnih ili drugih javnih finansijskih podataka (planirani i/ili izvršeni budžet, javni rashodi i prihodi, javne investicije ili uporedivi javni finansijski podaci) i (a) da je sistem javno dostupan putem interneta, namijenjen građanima i javnosti; ili da (c) sistem obuhvata interaktivni prikaz podataka (grafikoni, kontrolne table, filtriranje, poređenje); ili (d) podaci se u sistem preuzimaju iz drugog informacionog sistema ili se objavljuju u mašinski čitljivom obliku. Sličnim poslom iz oblasti predmeta nabavke smatra se usluga razvoja, održavanja ili nadogradnje informacionih sistema čija vrijednost pojedinačnog ugovora nije manja od 30.000,00 € bez uračunatog PDV-a. Referenca se dokazuje potvrdom naručioca/investitora koja sadrži: naziv i predmet projekta, naručioca, vrijednost bez PDV-a, period realizacije, ulogu lica na projektu kojom se može potvrditi ispunjenost prethodno navedenih uslova. 8. Rok važenja ponude je: 90 dana od dana otvaranja ponuda 9. Ponuđač je dužan dostaviti bezuslovnu i na prvi poziv naplativu garanciju ponude u iznosu od 2 % procijenjene vrijednosti javne nabavke, kao garanciju ostajanja u obavezi prema ponudi u periodu važenja ponude i 8 (osam) dana nakon isteka važenja ponude 10. U postupku javne nabavke može da učestvuje privredni subjekt koji ima minimalni iznos ostvarenog prometa od 200.000 EUR na godišnjem nivou u prethodne dvije godine što se dokazuje dostavljanjem finansijskih iskaza za dvije prethodne finansijske godine, zavisno od dana osnivanja ili početka obavljanja djelatnosti, sa izvještajem ovlašćenog revizora u skladu sa zakonom kojim se uređuje revizija, koji je prihvaćen od strane nadležnog organa države u kojoj privredni subjekat ima sjedište. 11. Rok za izvršenje ugovora : Ukupni rok izvršenja ugovora obuhvata period izrade informacionog sistema -maksimalno 10 mjeseci, garantni period u trajanju od 6 mjeseci i period održavanja u trajanju od 12 mjeseci. Faza 1: Implementacija sistema – maksimalno 10 mjeseci od dana potpisivanja ugovora. Faza 2: Garantni period – 6 mjeseci od dana potpisivanja zapisnika o kvalitativnom i kvantitativnom prijemu. Faza 3: Period održavanja (stavka 2 predmeta nabavke) – 12 mjeseci od dana isteka garantnog perioda. 12. Mjesto izvršenja ugovora: Ministarstvo finansija -Podgorica 13. Isporuka( implementacija ) sistema će se smatrati izvršenom kada Komisija za prijem Naručioca u mjestu isporuke obavi kvalitativan, kvantitativan prijem usluge i prateće dokumentacije, što se potvrđuje zapisnikom koji potpisuju prisutna ovlašćena lica Naručioca i Izabranog ponuđača. Ako se prilikom primopredaje, zapisnički utvrdi da usluga i prateća dokumentacija koje je Izabrani ponuđač isporučio Naručiocu imaju nedostatke u kvalitetu , Izabrani ponuđač se obavezuje da odmah preduzme aktivnosti kako bi otklonio nedostatke istaknute od strane Naručioca, odnosno da izvrši ispravke usluge. 14. 6 mjeseci od potpisivanja zapisnika o kvalitativnom, kvantitativnom prijemu usluge i prateće dokumentacije. 15. Virmanski , 30 dana od dana dostavljanja fakture Izvršioca, a nakon obostranog potpisivanja zapisnika o realizovanoj fazi 16. Plaćanje se vrši na sledeći način : Implementacija i garantni rok sistema u 4 faze a nakon potpisanog zapisnika o primopredaji faze usluga : Plaćanje 1 20% ugovorene vrijednosti Završetak inicijalne faze Plaćanje 2 60% ugovorene vrijednosti Završetak razvoja Plaćanje 3 15% ugovorene vrijednosti UAT, produkciona implementacija i puštanje u rad Plaćanje 4 5% ugovorene vrijednosti Završetak garantnog perioda Održavanje sistema se plaća u 2 faze : Plaćanje 1 50% od ugovorene vrijednosti nakon pola godine održavanja i obostrano potpisanog zapisnika o izvršenim uslugama Plaćanje 2 50% od ugovorene vrijednosti nakon okončanja održavanja i obostrano potpisanog zapisnika o izvršenim uslugama KRITERIJUMI ZA IZBOR Partija 1: cijena 50 bodova; kvalitet 50 bodova. 1. Cijena 2. R1 – Lice angažovano kao Projekt menadžer max 15 bodova.Za predloženog Projekt menadžera (R1) uzeće se u razmatranje broj referenci na istim ili sličnim poslovima u smislu uslova kadrovske sposobnosti (angažovana lica), u kojima je lice bilo angažovano kao Projekt menadžer. Navedena reference dokazuje se potvrdom investitora/naručioca o uspješno realizovanom projektu koja sadrži naziv projekta, vrijednost projekta, period realizacije projekta i potvrdu da je lice bilo angažovano na projektu. Boduju se reference koje prelaze jednu (1) obaveznu referencu iz uslova sposobnosti. Broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao projekt menadžer će se bodovati na sljedeći način: •Najveći broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao projekt menadžer dobija maksimalni broj bodova (15 bodova) •Ostale ponude će dobiti bodove po sljedećoj formuli: Broj bodova (R1) = [(broj potvrđenih referenci)/(najveći broj potvrđenih referenci)]*15 3. R2 – Lice angažovano kao Glavni softverski ekspert max 9 bodova. Za predloženog Glavnog softverskog eksperta (R2) uzeće se u razmatranje broj referenci na istim ili sličnim poslovima u smislu uslova kadrovske sposobnosti (angažovana lica), u kojima je lice bilo angažovano kao softverski ekspert (programer, software developer, softverski inženjer i slično). Navedena reference dokazuje se potvrdom investitora/naručioca o uspješno realizovanom projektu koja sadrži naziv projekta, vrijednost projekta, period realizacije projekta i potvrdu da je lice bilo angažovano na projektu. Boduju se reference koje prelaze jednu (1) obaveznu referencu iz uslova sposobnosti. Broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao softverski ekspert će se bodovati na sljedeći način: •Najveći broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao softverski ekspert dobija maksimalni broj bodova (9 bodova) •Ostale ponude će dobiti bodove po sljedećoj formuli: Broj bodova (R2) = [(broj potvrđenih referenci)/(najveći broj potvrđenih referenci)]*9 4. R3 – Lice angažovano kao Softverski ekspert max 6 bodova po licu. Za predloženog Softverskog eksperta (R3) uzeće se u razmatranje broj referenci na istim ili sličnim poslovima u smislu uslova kadrovske sposobnosti (angažovana lica), u kojima je lice bilo angažovano kao Softverski ekspert (programer, software developer, softverski inženjer i slično). Navedena reference dokazuje se potvrdom investitora/naručioca o uspješno realizovanom projektu koja sadrži naziv projekta, vrijednost projekta, period realizacije projekta i potvrdu da je lice bilo angažovano na projektu. Boduju se reference koje prelaze jednu (1) obaveznu referencu iz uslova sposobnosti. Broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao Softverski ekspert će se bodovati na sljedeći način: • Najveći broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao Softverski ekspert dobija maksimalni broj bodova (6 bodova) • Ostale ponude će dobiti bodove po sljedećoj formuli: Broj bodova (R3) = [(broj potvrđenih referenci)/ (najveći broj potvrđenih referenci)]*6 5. R4 – Lice angažovano kao Softverski ekspert max 6 bodova po licu. Za predloženog Softverskog eksperta (R4) uzeće se u razmatranje broj referenci na istim ili sličnim poslovima u smislu uslova kadrovske sposobnosti (angažovana lica), u kojima je lice bilo angažovano kao Softverski ekspert (programer, software developer, softverski inženjer i slično). Navedena reference dokazuje se potvrdom investitora/naručioca o uspješno realizovanom projektu koja sadrži naziv projekta, vrijednost projekta, period realizacije projekta i potvrdu da je lice bilo angažovano na projektu. Boduju se reference koje prelaze jednu (1) obaveznu referencu iz uslova sposobnosti. Broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao Softverski ekspert će se bodovati na sljedeći način: • Najveći broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao Softverski ekspert dobija maksimalni broj bodova (6 bodova) • Ostale ponude će dobiti bodove po sljedećoj formuli: Broj bodova (R4) = [(broj potvrđenih referenci)/ (najveći broj potvrđenih referenci)]*6 6. R5 – Lice angažovano kao Softverski ekspert max 6 bodova po licu. Za predloženog Softverskog eksperta (R5) uzeće se u razmatranje broj referenci na istim ili sličnim poslovima u smislu uslova kadrovske sposobnosti (angažovana lica), u kojima je lice bilo angažovano kao Softverski ekspert (programer, software developer, softverski inženjer i slično). Navedena reference dokazuje se potvrdom investitora/naručioca o uspješno realizovanom projektu koja sadrži naziv projekta, vrijednost projekta, period realizacije projekta i potvrdu da je lice bilo angažovano na projektu. Boduju se reference koje prelaze jednu (1) obaveznu referencu iz uslova sposobnosti. Broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao Softverski ekspert će se bodovati na sljedeći način: • Najveći broj uspješno realizovanih projekata u kojima je lice učestvovalo kao Softverski ekspert dobija maksimalni broj bodova (6 bodova) • Ostale ponude će dobiti bodove po sljedećoj formuli: Broj bodova (R5) = [(broj potvrđenih referenci)/ (najveći broj potvrđenih referenci)]*6 7. S1 – Privredni subjekt koji posjeduje odgovarajući certifikat max 2 boda. Posjedovanje certifikata ISO 9001 – sistem upravljanja kvalitetom, vrednuje se na način da se za posjedovanje certifikata ili ekvivalentnog međunarodno priznatog certifikata dobija 2 boda. U slučaju da ponuđač ne posjeduje navedeni certifikat, dobija se 0 bodova. Posjedovanje certifikata dokazuje dokazom da je certifikat izdat od strane nadležnog organa ili organizacije. 8. S2 – Privredni subjekt koji posjeduje odgovarajući certifikat max 2 bodova. Posjedovanje certifikata ISO/IEC 27001 – sistem upravljanja bezbjednošću informacija ili ekvivalentnog međunarodno priznatog certifikata dobija 2 boda. U slučaju da ponuđač ne posjeduje navedeni certifikat, dobija se 0 bodova. Posjedovanje certifikata dokazuje dokazom da je certifikat izdat od strane nadležnog organa ili organizacije. 9. S3 – Privredni subjekt koji posjeduje odgovarajući certifikat max 2 boda. Posjedovanje certifikata ISO/IEC 20000 – upravljanje IT uslugama, vrednuje se na način da se za posjedovanje navedenogcertifikata ili ekvivalentnog međunarodno priznatog certifikata dobija 2 boda. U slučaju da ponuđač ne posjeduje navedeni certifikat, dobija se 0 bodova. Posjedovanje certifikata dokazuje dokazom da je certifikat izdat od strane nadležnog organa ili organizacije. 10. S4 – Privredni subjekt koji posjeduje odgovarajući certifikat max 2 boda. Posjedovanje certifikata ISO 22301 - međunarodni standard za sisteme upravljanja kontinuitetom poslovanja (BCMS) vrednuje se na način da se za posjedovanje navedenog certifikata ili ekvivalentnog međunarodno priznatog certifikata dobija 2 boda. U slučaju da ponuđač ne posjeduje navedeni certifikat, dobija se 0 bodova. Posjedovanje certifikata dokazuje dokazom da je certifikat izdat od strane nadležnog organa ili organizacije. TEHNIČKA SPECIFIKACIJA 1. Usluge izrade Portala građanskog budžeta , uključujući i garantni period 1.Pregled i ciljevi Ministarstvo finansija Vlade Crne Gore posvećeno je jačanju fiskalne transparentnosti, unapređenju uključenosti građana i napredovanju digitalne transformacije upravljanja javnim finansijama, u skladu s međunarodno priznatom dobrom praksom i obavezama Crne Gore u procesu pristupanja EU. Kao dio ovog procesa, Ministarstvo namjerava da uspostavi sveobuhvatan Portal građanskog budžeta (CBP) jednostavan za korišćenje, osmišljen tako da složene fiskalne podatke pretvori u jasne, smislene i lako upotrebljive uvide za sve građane. Ova Tehnička specifikacija definiše kompletan skup zahtjeva za projektovanje, razvoj i implementaciju Portala građanskog budžeta (CBP) za Ministarstvo finansija Crne Gore. Dokument utvrđuje obavezujuće zahtjeve koje izabrani ponuđači moraju ispuniti prilikom uspostavljanja modernog, skalabilnog i održivog portala. On takođe služi kao glavna tehnička referenca za javnu nabavku i obezbjeđuje zajedničko razumijevanje isporuka, očekivanih performansi i ograničenja interoperabilnosti. Osnovna svrha CBP-a jeste da obezbijedi portal koji građanima omogućava da razumiju, istražuju i analiziraju javne budžete tokom cijelog budžetskog ciklusa. Portal mora prikazivati budžetske informacije na strukturiran, intuitivan, višejezičan i pristupačan način, obezbjeđujući da i stručnjaci i laici lako protumače kako se javna sredstva raspoređuju i troše. Ključni ciljevi CBP-a jesu: Promovisanje fiskalne transparentnosti •Obezbjeđivanje pravovremenih, jednostavnih i tačnih budžetskih informacija koje obuhvataju cijeli budžetski ciklus (planirani i izvršeni budžeti); •Prikaz nacionalnog, kapitalnog investicionog budžeta u pristupačnom formatu; •Prikaz budžetskih informacija po svim dimenzijama klasifikacije; •Omogućavanje praćenja izvršenja budžeta u odnosu na plan; •Obezbjeđivanje analize istorijskih trendova kroz više godina. Omogućavanje uključenosti javnosti •Činjenje budžetskih informacija razumljivim građanima bez finansijske stručnosti; •Ponuda edukativnih resursa radi unapređenja budžetske pismenosti; •Osnaživanje građana da razumiju kako se javna sredstva raspoređuju i troše. Jačanje odgovornosti javnog sektora •Jačanje javnog nadzora nad izvršenjem i uspješnošću budžeta; •Obezbjeđivanje da finansijske informacije budu objavljene, razumljive i upotrebljive. Podsticanje dijaloga zasnovanog na dokazima •Podrška organizacijama civilnog društva (OCD), akademskoj zajednici, medijima i pojedinačnim građanima u sprovođenju nezavisnih analiza; •Omogućavanje diskusija usmjerenih na javne politike zasnovanih na pouzdanim fiskalnim podacima; •Usklađivanje Crne Gore sa standardima EU i najboljom međunarodnom praksom u oblasti budžetske transparentnosti. 2.Pravni i regulatorni okvir Razvoj i rad Portala građanskog budžeta (CBP) moraju biti u potpunosti usklađeni s važećim nacionalnim zakonodavstvom Crne Gore, relevantnim propisima EU i međunarodno priznatim standardima za transparentnost, pristupačnost i zaštitu podataka. Izvršilac je dužan da obezbijedi da sve aktivnosti projektovanja, razvoja, implementacije i održavanja strogo poštuju niže navedene pravne i tehničke obaveze. Izvršilac mora obezbijediti da CBP bude usklađen najmanje sa sljedećim zakonima, standardima i smjernicama: Nacionalni okvir Zakon o budžetu i fiskalnoj odgovornosti Crne Gore Zakon o godišnjem budžetu Crne Gore Zakon o javnim nabavkama Crne Gore Zakon o zaštiti podataka o ličnosti Okvir Evropske unije i međunarodni okvir GDPR (Uredba EU 2016/679) Direktiva EU o otvorenim podacima (Direktiva (EU) 2019/1024) Direktiva EU o pristupačnosti veb sajtova Standard pristupačnosti WCAG 2.1 AA Kodeks fiskalne transparentnosti MMF-a (referentna dobra praksa) Principi Partnerstva za otvorenu upravu (OGP) Sve implementacije moraju podržavati otvorene podatke, transparentnost, pristupačnost i učešće građana u skladu s navedenim okvirima. 3.Obim posla Obim ovog projekta obuhvata cjelokupni životni ciklus projektovanja, razvoja, implementacije i podrške za potpuno funkcionalan Portal građanskog budžeta (CBP) za Ministarstvo finansija Crne Gore. Izvršilac će biti odgovoran za isporuku kompletnog rješenja koje je bezbjedno, intuitivno, tehnički robusno i usklađeno s ciljevima transparentnosti Ministarstva. Posao uključuje i tehničke i netehničke komponente i mora obezbijediti da konačni sistem bude jednostavan za korišćenje, dobro dokumentovan i spreman za dugoročan rad i održavanje od strane Naručioca. Kompletan obim posla obuhvata: Validaciju zahtjeva – rad s Ministarstvom na potvrđivanju funkcionalnih potreba, finalizaciji zahtjeva i preciziranju modela podataka i poslovnih pravila; UX/UI dizajn – kreiranje modernog, pristupačnog i intuitivnog korisničkog interfejsa usklađenog s vizuelnim identitetom Ministarstva i evropskim standardima pristupačnosti; Dizajn modela sadržaja i podataka – definisanje načina na koji će budžetske informacije, dokumenti, vizuelni prikazi i skupovi podataka biti strukturirani, validirani i prikazani na portalu; Razvoj softvera – izgradnja portala u skladu s odobrenim dizajnom, tehničkim standardima, očekivanjima u pogledu interoperabilnosti i bezbjednosnim zahtjevima; Razmjena podataka — Opcija 1: Razmjena putem API-ja (automatizovana integracija) — razvoj bezbjednih i dobro dokumentovanih API-ja za automatizovanu, direktnu razmjenu podataka u realnom vremenu (ili na zahtjev) između sistema i Informacionog sistema za upravljanje budžetom (BMIS), kao i drugih relevantnih državnih sistema. Odluku o dinamici i redosljedu primjene modela razmjene podataka — Opcija 1 (razmjena putem API-ja) i Opcija 2 (file-based razmjena) — donosi isključivo Naručilac, u skladu sa svojim tehničkim, bezbjednosnim i operativnim potrebama. Obje opcije se implementiraju po faznom redosljedu – u prvoj fazi Opcija 2 (file-based razmjena), a u kasnijoj fazi Opcija 1 (API integracija) – pri čemu vremenski redosljed (dinamiku) implementacije određuje Naručilac; Razmjena podataka — Opcija 2: File-based razmjena (razmjena putem strukturiranih fajlova) — obezbjeđivanje bezbjedne razmjene podataka putem strukturiranih fajlova standardizovanog i dokumentovanog formata (CSV, XML, JSON) sa BMIS-om i drugim relevantnim državnim sistemima, uz jasno definisane procedure, šeme fajlova i dinamiku periodičnog (batch) preuzimanja i učitavanja podataka, bez direktne sistemske integracije. Odluku o dinamici i redosljedu primjene modela razmjene podataka — Opcija 1 (razmjena putem API-ja) i Opcija 2 (file-based razmjena) — donosi isključivo Naručilac, u skladu sa svojim tehničkim, bezbjednosnim i operativnim potrebama. Obje opcije se implementiraju po faznom redosljedu – u prvoj fazi Opcija 2 (file-based razmjena), a u kasnijoj fazi Opcija 1 (API integracija) – pri čemu vremenski redosljed (dinamiku) implementacije određuje Naručilac; Testiranje (funkcionalno, performansi, bezbjednosno, pristupačnosti) – sprovođenje funkcionalnog testiranja, testiranja performansi, bezbjednosti, upotrebljivosti i pristupačnosti kako bi se obezbijedilo da platforma ispunjava sve tehničke i nefunkcionalne zahtjeve; Implementaciju i konfiguraciju – postavljanje razvojnog, test i produkcionog okruženja, instalaciju svih komponenti i konfiguraciju portala za stvarnu upotrebu; Dokumentaciju i obuku – obezbjeđivanje kompletne projektne, tehničke i administratorske dokumentacije, zajedno s obukom za administratore; Garanciju i održavanje u trajanju od 6, odnosno 12 mjeseci – obezbjeđivanje šestomjesečne garantne podrške i jednogodišnjeg daljinskog održavanja radi nesmetanog rada, otklanjanja problema i stabilnosti portala. 4.Projektni zahtjevi U ovom poglavlju navedeni su svi obavezni zahtjevi za razvoj Portala građanskog budžeta. Svaki zahtjev je napisan u jasnom, provjerljivom obliku, uz kratke objašnjavajuće napomene gdje je to potrebno. Od Izvršioca se očekuje da pažljivo prouči ove zahtjeve i da ih uvaži u predloženom tehničkom pristupu, arhitekturi i metodologiji implementacije. Radi jasnoće i sljedivosti, zahtjevi su organizovani u nekoliko grupa: Opšti zahtjevi Funkcionalni zahtjevi Zahtjevi za prikaz i vizuelizaciju podataka Zahtjevi za transparentnost i odgovornost Nefunkcionalni zahtjevi Zahtjevi za implementaciju Prema potrebi, strukturirani i numerisani zahtjevi praćeni su uvodnim opisnim paragrafima ili objašnjavajućim komentarima. Opšti zahtjevi GEN-1.CBP mora biti implementiran kao moderna, skalabilna troslojna arhitektura: Prezentacioni sloj: korisnički interfejs zasnovan na veb pregledaču; Aplikativni sloj: poslovna logika i API usluge; Sloj podataka: upravljanje bazom podataka i skladištenje podataka; GEN-2.Implementirana arhitektura mora biti: Modularna: nezavisne komponente s jasno definisanim interfejsima; Skalabilna: mogućnosti horizontalnog i vertikalnog skaliranja; Održiva: jasno razdvajanje odgovornosti (separation of concerns); Proširiva: jednostavno dodavanje novih funkcionalnosti; GEN-3.Sistem mora biti usklađen s relevantnim tehničkim standardima koji se odnose na kvalitet, interoperabilnost, performanse ili druga svojstva sistema, uključujući, ali ne ograničavajući se na: Sistem mora podržavati najrasprostranjenije internet pregledače, prije svega njihove nove verzije: Google Chrome, Safari, Firefox, Edge itd.; Sistem mora imati responzivni dizajn koji automatski prilagođava sadržaj veličini ekrana različitih standardnih uređaja (mobilni telefoni, tableti itd.), uključujući ekran mobilnog telefona u uspravnoj (portret) orijentaciji. Sistem se mora dinamički prilagođavati različitim rezolucijama, obezbjeđujući identičan prikaz veb sajta u različitim pregledačima; Sistem mora omogućavati izvoz podataka u različitim formatima, kao što su MS Office dokumenti, PDF, XML, kao i drugi formati otvorenih podataka; GEN-4.Izvršilac mora predložiti tehnološki stek uz obrazloženje, ali on mora: Koristiti otvorene standarde i protokole; Davati prednost tehnologijama otvorenog koda u odnosu na vlasničke; Biti široko prihvaćen, uz snažnu podršku zajednice; Imati dugoročnu održivost i podršku proizvođača; Biti pogodan za primjenu u državnoj upravi u Crnoj Gori. GEN-5.Ukupni dizajn CBP-a mora biti usklađen sa standardima vizuelnog identiteta Ministarstva finansija, uključujući, ali ne ograničavajući se na boje, fontove i vizuelne komponente. Dizajn takođe mora poštovati smjernice EU o vidljivosti. GEN-6.Sve licence za konkretan softver (operativni sistem, gotova komercijalna rješenja (COTS), sistem za upravljanje bazom podataka (DBMS), ostali softveri) neophodne za rad portala za neograničen broj krajnjih korisnika, neograničen broj uređaja i neograničeno vrijeme moraju biti uključene u ponudu. GEN-7.Prihvatanjem UAT-a, Naručilac postaje vlasnik izvornog koda za sve softverske module nastale u procesu razvoja sistema. Ako Izvršilac za neku od komponenti sistema koristi licencirane proizvode drugih (trećih) proizvođača (npr. RDBMS itd.), Naručilac neće zahtijevati isporuku izvornog koda za takve proizvode. Naručiocu se moraju dostaviti sljedeći dokumenti: Izvorni kôd sistema s komentarima; Tehnička dokumentacija sistema; Korisnička dokumentacija sistema; Dokumentacija potrebna za administraciju baze podataka; Šema baze podataka s detaljnim opisom tabela, polja, procedura, okidača (triggera) i upita. Dodatno, SQL upiti kojima se generiše predefinisana baza podataka; Procedura i dokumentacija za izradu rezervnih kopija i vraćanje podataka (korak-po-korak uputstva za izradu rezervnih kopija, podaci o tome gdje se rezervne kopije čuvaju (lokalno, na udaljenoj lokaciji, u oblaku), kao i korak-po-korak uputstva za vraćanje podataka iz rezervnih kopija, uključujući korake provjere nakon vraćanja). GEN-8.Tokom perioda razvoja sistema, poslovne procedure i procesi biće u vlasništvu Naručioca, tj. predstavljaće intelektualnu svojinu Naručioca. Nakon isteka perioda razvoja i uspješno sprovedenog prihvatnog testa (UAT), izvorni kôd ostaje u vlasništvu Naručioca. U tom slučaju, Naručilac ima sva prava da koristi izvorni i izvršni kôd. Ovo pravo važi neograničeno i ne postoji obaveza plaćanja bilo kakve naknade. GEN-9.CBP će biti hostovan na hardverskoj infrastrukturi koju obezbjeđuje Naručilac. Funkcionalni zahtjevi Prikaz budžetskih podataka REQ-1.Portal mora prikazivati strukturirane, lako razumljive informacije o nacionalnom budžetu, preuzete iz Informacionog sistema za upravljanje budžetom (BMIS), i mora obuhvatati sve ključne dimenzije, uključujući: Struktura budžeta: Fiskalna godina; Budžetska faza (izvorni, revidirani, dopunski budžet); Organizaciona jedinica (ministarstvo, odjeljenje, budžetski korisnik); Funkcionalna klasifikacija (COFOG nivo 1, 2, 3); Ekonomska klasifikacija (kategorije i stavke prihoda/rashoda); Programska klasifikacija (svi nivoi programske strukture); Izvor finansiranja. Budžetski iznosi: Odobreni budžetski iznosi; Revidirani budžetski iznosi; Realizovani / izvršeni iznosi. Dodatni atributi: Opisi i ciljevi programa; Pokazatelji uspješnosti i ciljne vrijednosti (gdje su dostupni); Budžetske napomene i objašnjenja. REQ-2.Preuzimanje podataka mora se vršiti: Mjesečno – za sveobuhvatne snapshot-ove stanja budžeta; Neposredno – po usvajanju zakona o budžetu. REQ-3.Portal mora prikazivati i planirane budžete i podatke o stvarnom izvršenju. REQ-4.Sistem mora omogućavati detaljnu navigaciju po nivoima (drill-down) od nacionalnog budžeta do svih nivoa programske strukture u okviru Programske klasifikacije, do trećeg nivoa u okviru Organizacione, Ekonomske i Funkcionalne klasifikacije, kao i do svih dostupnih nivoa u okviru Klasifikacije izvora finansiranja. Ova navigacija mora biti intuitivna i dosljedna. REQ-5.Navigaciona putanja („breadcrumb”) mora prikazivati trenutnu poziciju korisnika u hijerarhiji i omogućavati jednostavan povratak na više nivoe. REQ-6.Korisnici moraju imati mogućnost da istovremeno primijene više filtera: Filteri vremenskog perioda (godina, prilagođeni vremenski opseg); Filteri klasifikacije (funkcionalna, ekonomska, organizaciona); Geografski filteri (region, opština); Filteri praga (prikaz samo stavki iznad/ispod određenih iznosa). REQ-7.Portal mora omogućavati korisnicima da: Sačuvaju prilagođene konfiguracije filtera; Dijele filtrirane prikaze putem jedinstvenih URL adresa; Izvezu filtrirane podatke u više formata. REQ-8.Sistem mora prikazivati detaljne podatke o trenutnom budžetu, dok se za budžete iz prethodnih godina može prikazivati komparacija plana i izvršenja po klasifikacijama koje odredi Naručilac. Razmjena podataka koje CBP preuzima iz BMIS-a – uključujući podatke o programskoj, ekonomskoj, funkcionalnoj i organizacionoj klasifikaciji, kao i ostale povezane podatke – realizuje se kroz jednu od dvije ravnopravne opcije, u zavisnosti od izabranog mehanizma razmjene: (a) automatizovanu integraciju putem bezbjednog API-ja; ili (b) file-based (fajlovsku) razmjenu strukturiranih fajlova (npr. CSV, XML ili JSON). Obje opcije se implementiraju fazno – inicijalno file-based razmjena, a potom (u kasnijoj fazi) API integracija – u skladu sa dinamikom koju odredi Naručilac. Izabrani mehanizam mora podržavati definisanu strukturu podataka, šemu i dinamiku preuzimanja (dnevno – za izmjene, preraspodjele i podatke o izvršenju; mjesečno – za sveobuhvatne snapshot-ove stanja budžeta; i neposredno – po usvajanju zakona o budžetu), pri čemu se dnevna dinamika u punom obimu obezbjeđuje putem API integracije, dok se u inicijalnoj file-based fazi primjenjuje periodično (batch) preuzimanje, uz odgovarajuće kontrole validacije, verzionisanja i sljedivosti razmijenjenih podataka. REQ-9.Za projekte kapitalnih investicija, sistem mora prikupljati: Identifikacija projekta: Naziv i šifra projekta; Opis i ciljevi projekta; Nosilac implementacije; Sektorska klasifikacija; Geografska lokacija (region / opština). Finansijske informacije: Početni (projektovani) budžetski iznos; Ukupan trošak projekta; Budžetsko izdvajanje po godinama; Izvori i iznosi finansiranja; Rashodi do datuma; Preostali budžetski iznos. Podaci o implementaciji: Datum početka i planirani datum završetka; Trenutni status i procenat napretka; Prekretnice i postignuća; Kašnjenja i problemi; Informacije o nabavkama (dodijeljeni ugovori). REQ-10.Podaci o kapitalnim projektima moraju se ažurirati: Mjesečno – za finansijske informacije; Kvartalno – za napredak implementacije; Neposredno – za značajne prekretnice ili izmjene. REQ-11.Kapitalni projekti moraju biti vizuelizovani na interaktivnoj mapi. REQ-12.Sistem mora omogućavati korisnicima da filtriraju i porede budžete. REQ-13.Podaci o uspješnosti moraju biti prikazani u formatima jednostavnim za korišćenje, s vizuelnim indikatorima (trake napretka, stope postignuća, grafikoni trendova). REQ-14.Gdje je dostupno, portal mora prikazivati analizu budžeta prema: rodnom uticaju programa potrošnje; ciljanju starosnih grupa (mladi, stariji); fokusu na ranjive grupe; i pokazateljima regionalne ravnopravnosti. REQ-15.Sistem mora sadržati opisne (narativne) opise za sve glavne budžetske kategorije na crnogorskom i engleskom jeziku. REQ-16.CBP mora integrisati dodatne skupove podataka iz: Uprave za statistiku: Podaci o stanovništvu po opštinama; BDP i ekonomski pokazatelji; Podaci o inflaciji za obračune u realnim vrijednostima; Administrativne granice i geografski podaci. Drugih izvora: Izvještaji o reviziji i nalazi; Podrška izvještavanju po GFS metodologiji (statistika državnih finansija); Zakonodavni dokumenti; Vijesti i objave. Zahtjevi za prikaz i vizuelizaciju podataka REQ-17.Svi grafikoni, dijagrami, tabele i mape moraju biti pregledni, laki za čitanje i osmišljeni tako da prenose ključne poruke bez zatrpavanja korisnika informacijama. REQ-18.Grafikoni i mape moraju podržavati interakcije korisnika, kao što su: Kontekstualni opisi pri prelasku mišem (tooltips); Detaljna navigacija po nivoima (drill-down); Isticanje odabranih tačaka podataka; Dinamička poređenja; Filtriranje unutar samih vizuelnih komponenti. REQ-19.Zbirna kontrolna tabla (dashboard) visokog nivoa, prikazana u kompaktnom i intuitivnom rasporedu, mora sažeto prikazivati: Ukupne prihode; Ukupne rashode; Deficit/suficit; Ključne sektore potrošnje; Poređenja iz godine u godinu. REQ-20.Portal mora obezbjeđivati interaktivne prikaze kontrolnih tabli, uključujući: Preglednu kontrolnu tablu: zbirni prikaz budžeta visokog nivoa s ključnim brojkama; Kontrolnu tablu prihoda: svi izvori prihoda s raščlanjenjima i trendovima; Kontrolnu tablu rashoda: potrošnja po svim dimenzijama klasifikacije; Kontrolnu tablu projekata: praćenje kapitalnih investicija. REQ-21.Vizuelizacije moraju biti praćene: Objašnjenjima na jednostavnom jeziku o tome šta podaci pokazuju; Kontekstom o značajnim promjenama ili trendovima; Definicijama korišćenih pojmova; Napomenama o metodologiji gdje je to relevantno. REQ-22.Sistem mora podržavati funkcije „pripovijedanja podacima” (data storytelling): Vođene ture kroz najvažnije budžetske podatke; Informativne okvire „Da li ste znali?“; Linkove ka povezanom edukativnom sadržaju. Zahtjevi za pristup otvorenim podacima REQ-23.Portal mora obezbjeđivati kompletne skupove budžetskih podataka za preuzimanje u: CSV / XLSX formatu: za tabelarnu analizu i obradu podataka; JSON formatu: za programere i veb aplikacije; XML formatu: za integraciju sistema. REQ-24.Portal mora obezbjeđivati RESTful API koji omogućava programski pristup svim budžetskim podacima. REQ-25.API mora podržavati: Autentifikaciju > registraciju API ključa radi ograničavanja učestalosti zahtjeva i praćenja korišćenja (opciono za javne krajnje tačke); Parametre upita: filtriranje po godini, klasifikaciji, subjektu, geografiji; Paginaciju: za velike skupove rezultata; Formate odgovora: JSON (podrazumijevano), XML, CSV; Ograničavanje učestalosti zahtjeva: politike pravične upotrebe s jasnim ograničenjima. REQ-26.API mora biti dokumentovan uz korišćenje: Specifikacije OpenAPI 3.0; Interaktivnog pregledača API-ja (Swagger UI ili slično); Primjera koda na više programskih jezika. REQ-27.Portal mora sadržati posebnu stranicu „Uslovi korišćenja” u kojoj se objašnjavaju: Prava dodijeljena korisnicima; Zahtjevi u pogledu navođenja izvora; Odricanje od garancija; Ograničenja odgovornosti. REQ-28.Portal mora obezbjeđivati linkove ka relevantnim eksternim resursima, uključujući, ali ne ograničavajući se na: Portal otvorenih podataka (data.gov.me); Veb sajt Državne revizorske institucije; Portal elektronskih javnih nabavki Crne Gore; Analize Fiskalnog savjeta; Nezavisne fiskalne procjene. Zahtjevi za transparentnost i odgovornost REQ-29.Portal mora objavljivati sve ključne budžetske dokumente, uključujući, ali ne ograničavajući se na sljedeće dokumente: Predbudžetska izjava: makroekonomske pretpostavke i fiskalni okvir; Predlog budžeta izvršne vlasti: budžet koji predlaže Vlada; Građanski budžet: pojednostavljeni pregled budžeta („Budžet ukratko”) za širu javnost; Periodični izvještaji tokom godine: mjesečni ili kvartalni izvještaji o izvršenju; Polugodišnji pregled: pregled fiskalne uspješnosti za šest mjeseci; Godišnji završni izvještaj: godišnji finansijski iskazi; Izvještaj o reviziji: nalazi vrhovne revizorske institucije. REQ-30.Objavljeni dokumenti moraju biti: Objavljeni u PDF formatu (pretraživi, a ne skenirane slike); Praćeni HTML rezimeima radi pristupačnosti; Označeni datumom objave i fiskalnom godinom; Organizovani u biblioteci dokumenata s mogućnošću pretrage; Dostupni na crnogorskom i engleskom jeziku ondje gdje prevodi postoje. REQ-31.Portal mora održavati arhivu svih budžetskih dokumenata iz prethodnih godina (uz čuvanje najmanje 5 godina). REQ-32.Portal mora jasno prikazivati: Prvobitno usvojene budžetske iznose; Sve dopunske budžete i revizije; Preraspodjele između budžetskih linija; Razloge za značajne izmjene; Datume usvajanja i pravni osnov. REQ-33.Portal mora obezbjeđivati kontekstualna objašnjenja, uključujući: Rječnik budžetskih pojmova i koncepata; Korisnička uputstva „Kako čitati budžet”; Često postavljana pitanja (FAQ); REQ-34.Portal mora sadržati sveobuhvatan odjeljak „Uči”, koji obuhvata: Osnove budžeta: uvod u javne budžete i fiskalnu politiku; Budžetski proces: kako se budžeti pripremaju, usvajaju i izvršavaju; Čitanje budžeta: tutorijali o tumačenju budžetskih dokumenata; Rječnik: definicije svih fiskalnih i budžetskih pojmova; Infografike: vizuelna objašnjenja budžetskih tokova i procesa; Studije slučaja: stvarni primjeri uticaja budžeta; REQ-35.Edukativni sadržaj mora biti pretraživ i označen po temama. Nefunkcionalni zahtjevi Nefunkcionalni zahtjevi definišu kako Portal građanskog budžeta mora funkcionisati, obezbjeđujući da bude bezbjedan, brz, pouzdan, jednostavan za korišćenje, skalabilan i usklađen s nacionalnim standardima i standardima EU. Ovi zahtjevi garantuju dugoročnu stabilnost i performanse portala, bez obzira na obim podataka, broj korisnika ili buduće potrebe za proširenjem. Performanse i učitavanje NFR-1.Portal mora ispunjavati sljedeće standarde performansi: Vrijeme učitavanja stranice ispod 2 sekunde na širokopojasnoj vezi pri normalnom radnom opterećenju (≤ 100 istovremenih korisnika); Interaktivni grafikoni moraju se iscrtati za manje od 3 sekunde nakon odabira podataka; Odgođeno učitavanje (lazy loading) slika i grafikona; Upiti pretrage moraju vraćati rezultate za ≤ 1 sekundu. Pouzdanost NFR-2.CBP mora biti pouzdan kako bi obavljao svoje funkcije bez prekida tokom određenog vremenskog perioda u okviru zadatih uslova. Dostupnost portala na godišnjem nivou ne smije biti niža od 99%, pri čemu se u obračun dostupnosti ne uračunava najavljeno planirano održavanje. Skalabilnost Skalabilnost je svojstvo portala da opsluži nagli porast broja korisnika ili da obavi povećan broj transakcija. Moraju se obezbijediti skalabilnost portala i njegov stabilan rad. NFR-3.Sistem mora podržavati najmanje 1.000 istovremenih korisnika. NFR-4.Arhitektura mora omogućavati skaliranje bez izmjene koda. Održivost NFR-5.Baza koda sistema mora slijediti principe čiste arhitekture i mora biti u potpunosti dokumentovana. NFR-6.Konfiguraciona podešavanja moraju biti eksternalizovana i moguća za izmjenu bez promjene koda. NFR-7.Podaci se ne smiju objavljivati na CBP-u bez prethodnog odobrenja ovlašćenog osoblja. Zahtjevi za bezbjednost NFR-8.Sva eksterna komunikacija mora koristiti TLS 1.2 ili noviji. NFR-9.Administratorski panel mora zahtijevati kontrolu pristupa zasnovanu na ulogama. NFR-10.Sistem mora podržavati višefaktorsku autentifikaciju (MFA) za administratorske korisnike. NFR-11.Pristup javnom portalu mora: Ne zahtijevati autentifikaciju za pregled budžetskih podataka; Omogućavati opcionu registraciju korisnika za funkcije personalizacije; Podržavati anonimno slanje povratnih informacija. NFR-12.Korisničke uloge moraju uključivati (najmanje): Sistem administrator: potpuni pristup sistemu; Administrator sadržaja: upravljanje edukativnim sadržajem i vijestima; Administrator podataka: upravljanje budžetskim podacima i integracijama; Opštinski korisnik: otpremanje opštinskih podataka; Revizor: pristup samo za čitanje svim podacima i evidencijama (logovima); Javni korisnik: pregled isključivo javnih podataka. NFR-13.Bezbjednost baze podataka mora uključivati: Korisničke naloge baze podataka s minimalnim privilegijama; Zabranu dijeljenih pristupnih podataka baze; Mrežnu izolaciju (baza podataka nije direktno dostupna s interneta); Grupisanje konekcija (connection pooling) uz upravljanje pristupnim podacima; Praćenje aktivnosti u bazi podataka. NFR-14.Lični podaci (ako se prikupljaju) moraju biti usklađeni s GDPR-om. Zahtjevi za pristupačnost i upotrebljivost NFR-15.Portal mora biti usklađen sa Smjernicama za pristupačnost veb sadržaja (WCAG) 2.1 kako bi se obezbijedila pristupačnost korisnicima s invaliditetom, i to najmanje kroz: Tekstualne alternative za netekstualni sadržaj; Titlove za video-zapise; Dovoljan kontrast boja (najmanje 4,5:1 za običan tekst); Sadržaj koji se može uvećati do 200% bez gubitka funkcionalnosti; Potpunu dostupnost putem tastature (bez potrebe za mišem); Dovoljno vremena da korisnici pročitaju sadržaj i stupe u interakciju s njim; Odsustvo sadržaja koji izaziva napade (ograničenja treperenja); Jasnu navigaciju i snalaženje; Čitljiv tekstualni sadržaj; Predvidivu funkcionalnost i navigaciju; Dosljedne obrasce dizajna; Kompatibilnost s asistivnim tehnologijama. NFR-16.Portal mora podržavati potpunu višejezičnu funkcionalnost, uključujući, ali ne ograničavajući se na: Crnogorski – podrazumijevani jezik; Engleski – potpun prevod. Dodatni jezici mogu se dodati na osnovu zahtjeva zainteresovanih strana. NFR-17.Portal mora imati responzivni dizajn koji obezbjeđuje: Čitljiv tekst bez horizontalnog pomjeranja (skrolovanja); Dugmad i linkove pogodne za dodir (najmanje 44×44 px); Pojednostavljenu navigaciju na mobilnim uređajima; Grafikone i dijagrame koji se prilagođavaju veličini ekrana; Brzo učitavanje na mobilnim mrežama; Bez gubitka funkcionalnosti na manjim ekranima; Odjeljke koji se mogu skupljati/proširivati; Donju navigaciju za ključne funkcije; Pokrete prevlačenja (swipe) za navigaciju kroz grafikone; Optimizovane veličine slika radi štednje propusnog opsega; Mogućnosti progresivne veb aplikacije (PWA). NFR-18.Portal mora primjenjivati moderan dizajn usmjeren na korisnika, uključujući: Pregledne, nepretrpane rasporede s jasnom vizuelnom hijerarhijom; Dosljedne obrasce i komponente dizajna u cjelini; Intuitivnu navigaciju s jasnim označavanjem; Vizuelnu povratnu informaciju o radnjama korisnika; Postepeno otkrivanje (progressive disclosure) – prikaz složenosti postepeno; Prazan prostor (bijeli prostor) radi čitljivosti. NFR-19.Navigacija mora uključivati: Trajni globalni navigacioni meni; Navigacione putanje („breadcrumb”) koje prikazuju trenutnu lokaciju; Funkciju pretrage na svakoj stranici; Mapu sajta radi preglednosti; Brze linkove ka najčešće korišćenim funkcijama; Dugmad „Nazad na vrh” na dugačkim stranicama. NFR-20.Dizajn mora koristiti zvanični dizajn-sistem državne uprave Crne Gore ili kreirati takav sistem koji uključuje: Paletu boja (primarne, sekundarne, neutralne i semantičke boje); Tipografski sistem (familije, veličine i debljine fontova); Biblioteku ikonica; Biblioteku komponenti (dugmad, obrasci, kartice, tabele itd.); Sistem mreže (grid); Smjernice za razmak i raspored. NFR-21.Portal mora obezbjeđivati moćne mogućnosti pretrage cjelokupnog teksta: Pretragu kroz sav sadržaj (budžetski podaci, dokumenti, edukativni sadržaj); Podršku pretragama na crnogorskom i engleskom jeziku; Prijedloge za automatsko dovršavanje; Podršku citiranim frazama za tačna podudaranja; Filtriranje po vrsti sadržaja (podaci, dokumenti, vijesti, edukacija); Filtriranje po vremenskom opsegu; Filtriranje po budžetskom subjektu ili klasifikaciji; Filtriranje po vrsti dokumenta; Opcije sortiranja (relevantnost, datum, naslov). Zahtjevi za implementaciju Zahtjevi za implementaciju obuhvataju sljedeće teme: Opšti zahtjevi za implementaciju; Zahtjevi za poslovnu analizu i razvoj softvera; Zahtjevi za instalaciju, testiranje i planiranje prihvatnog testiranja Zahtjevi za obuku; Zahtjevi za garanciju i održavanje Opšti zahtjevi za implementaciju IMP-1.Radi obezbjeđivanja održivosti i odgovarajućeg održavanja sistema, Izvršilac mora isporučiti kompletnu dokumentaciju sistema. Zahtijevaju se sljedeći prateći dokumenti: Projektna dokumentacija – daje detaljne informacije o ciljevima projekta, specifikaciji korisničkih zahtjeva i planu implementacije; Korisnička dokumentacija – detaljno opisuje kako se softver koristi iz perspektive korisnika; Tehnička dokumentacija – daje detaljne informacije u vezi s nadogradnjom i održavanjem sistema; Komercijalna dokumentacija – svi komercijalni softverski paketi koji se eventualno koriste moraju biti isporučeni s dokumentacijom za instalaciju, administraciju, upravljanje i drugim referentnim dokumentima. IMP-2.Izvršilac mora dostaviti sljedeću projektnu dokumentaciju za portal: Dokument projektnog rješenja softvera (SDD); i Dokument specifikacije softverskih zahtjeva (SRS). IMP-3.Izvršilac mora dostaviti sljedeću korisničku dokumentaciju za portal: Korisnički priručnik za Portal građanskog budžeta namijenjen administratorima, kako u okviru samog sistema, tako i u formatu pogodnom za štampu. IMP-4.Izvršilac mora razvijati tehničku dokumentaciju uporedo s razvojem portala. Tehnička dokumentacija namijenjena je budućem održavanju i nadogradnji portala. Mora se dostaviti sljedeća tehnička dokumentacija za softver: Dokumentacija koja opisuje specifikaciju sistema (opis sistema, konceptualni dizajn sistema, opis arhitekture sistema itd.); Šeme baze podataka (s priloženim komentarima); Korisnički interfejs; Dizajn izvještaja; Dokumentovana logika sistema za sve komponente sistema; Dokumentovane procedure za izradu rezervnih kopija i vraćanje podataka. Tehnička dokumentacija mora biti detaljna i pripremljena tako da je nadogradnja izvodljiva bez učešća analitičara, dizajnera i programera koji su razvili sistem. IMP-5.Svi komercijalni softverski paketi koji se eventualno koriste za razvoj portala moraju biti isporučeni s dokumentacijom za sve svoje komponente, koja mora uključivati sljedeće: Uputstva za instalaciju sistema; Uputstva za administraciju i upravljanje; Ostale referentne dokumente. Zahtjevi za poslovnu analizu i razvoj softvera IMP-6.Izvršilac mora obezbijediti Dokument projektnog rješenja softvera (SDD). Ovaj dokument mora pružiti informacije o arhitekturi portala, opisujući sve njegove djelove i način na koji će oni funkcionisati; takođe mora pružiti detalje o metodama koje će se koristiti i pristupu koji će se slijediti za svaku aktivnost i resurs tokom razvoja softvera. Mora upućivati na konkretne standarde, metode, alate, radnje, strategiju ponovne upotrebe i odgovornost povezanu s razvojem i verifikacijom svih zahtjeva, uključujući sigurnost i bezbjednost. IMP-7.Kao rezultat sprovedene poslovne analize, Izvršilac mora obezbijediti Dokument specifikacije softverskih zahtjeva (SRS). Ovaj dokument opisuje šta portal treba da radi i kako će sistem obavljati svaku funkciju. Objašnjava funkcionalnosti portala, interfejse portala, ograničenja pod kojima mora da radi i način na koji će portal reagovati na eksterne podsticaje. Ovaj dokument mora odobriti Naručilac prije početka procesa razvoja. Dizajn korisničkog interfejsa portala IMP-8.Izvršilac mora obezbijediti tri različita dizajna naslovne stranice i unutrašnjih stranica CBP-a Naručiocu. Naručilac će ih pregledati i odabrati onaj koji će biti implementiran na portalu. Zahtjevi za instalaciju, testiranje i planiranje prihvatnog testiranja IMP-9.Izvršilac mora kreirati tri različita radna okruženja: Razvojno okruženje – okruženje u kojem osoblje Izvršioca razvija module portala i njihove funkcionalnosti; Test okruženje – okruženje u kojem se razvijeni moduli postavljaju radi korisničkog testiranja; Produkciono okruženje – okruženje u kojem se postavljaju moduli portala koji su prošli korisničko testiranje. To je stvarno radno okruženje portala; Izvršilac treba da obezbijedi da test okruženje i produkciono okruženje budu istovjetni. IMP-10.Izrada test-slučajeva (slučajeva koji će se koristiti za testiranje funkcionalnosti portala): Izvršilac mora izraditi test-slučajeve (uz pomoć Naručioca) koji obuhvataju sve scenarije moguće pri stvarnom korišćenju portala; Test-slučajevi moraju biti izrađeni na osnovu funkcionalnih, nefunkcionalnih, tehničkih, performansnih i bezbjednosnih specifikacija portala. IMP-11.Tim za testiranje sastojaće se od službenika Naručioca. IMP-12.Nakon završetka svakog razvojnog ciklusa dogovorenog s Naručiocem, Izvršilac treba da instalira verziju portala u test okruženju. IMP-13.Tim za testiranje izvršavaće pripremljene test-slučajeve po instalaciji svake verzije portala u test okruženju kako bi se dokazalo da radi u skladu sa specifikacijom. Sve greške, nedosljednosti i propusti moraju se zabilježiti u zapisniku s testiranja, uz sve relevantne komentare. IMP-14.Ispravljanje grešaka ili anomalija u sistemu: Na osnovu zapisnika s testiranja, Izvršilac je dužan da ispravi utvrđene greške/anomalije u roku od dvije sedmice; Ažurirana verzija izvornog koda mora se kompajlirati/obraditi kada se greške i anomalije isprave, a nova verzija portala instalirati u test okruženju; Tim za testiranje treba da ponovi proces testiranja. Kada se navedeni koraci uspješno završe i svi test-slučajevi izvrše bez grešaka ili anomalija, proces testiranja smatra se završenim. IMP-15.Nakon završetka procesa razvoja cijelog sistema i verifikacije funkcionalnosti portala u test okruženju, Izvršilac će (uz pomoć Naručioca) sprovesti korisničko prihvatno testiranje (UAT) portala nakon njegove instalacije i konfiguracije u produkcionom okruženju. Korisničko prihvatno testiranje (UAT) posljednja je faza u testiranju softvera. Tokom UAT-a korisnici će testirati portal kako bi se uvjerili da portal i njegovi podsistemi ispunjavaju sve funkcionalne i nefunkcionalne zahtjeve propisane za operativno prihvatanje, što znači da je portal spreman za upotrebu u stvarnim uslovima. Ako se navedeni koraci uspješno završe, UAT će biti potpisan. Potpisivanje UAT-a znači da je portal zvanično spreman za produkciju i upotrebu u stvarnim uslovima. Zahtjevi za obuku IMP-16.Izvršilac mora obučiti sva lica koja imenuje Naručilac, kako bi im omogućio da efikasno testiraju, administriraju, koriste i konfigurišu sistem. IMP-17.Mora se obezbijediti tehnička obuka potrebna za administraciju platforme. Tehnička obuka uključivaće teme koje se odnose na konfiguraciju i praćenje CBP-a, administraciju baze podataka i administraciju servera. IMP-18.Izvršilac mora obezbijediti preliminarni Plan obuke s detaljnim opisom obuke koja će se sprovesti. IMP-19.Svi materijali za obuku moraju biti pripremljeni za elektronsku isporuku i dostupni na zahtjev. Zahtjevi za garanciju i održavanje IMP-20.Izvršilac mora obezbijediti garantni period od šest (6) mjeseci. Garantni period počinje u trenutku kada se portal zvanično postavi u produkciono okruženje i pusti u upotrebu u stvarnim uslovima. IMP-21.Izvršilac mora obezbijediti period daljinske tehničke podrške i održavanja portala u trajanju od jedne (1) godine. Period održavanja počinje nakon isteka garantnog perioda. IMP-22.Tokom garantnog perioda i perioda održavanja, Izvršilac mora opisati predloženi plan angažovanja osoblja, lokaciju i svoje interne procese za prijavu kvarova, eskalaciju kvarova i zahtjeve za nove funkcionalnosti, kao i operativni proces svojih centara za podršku, radi ispunjavanja sljedećih minimalnih zahtjeva u pogledu nivoa usluge. IMP-23.Izvršilac mora staviti kvalifikovano osoblje na raspolaganje Naručiocu tokom radnog vremena za prijavu neusklađenosti ili drugih problema s portalom. 5.Zadaci i odgovornosti Izvršilac će, okvirno, obavljati sljedeće zadatke: Faza Isporučeni rezultat Trajanje Analiza i UX/UI dizajn Dokument projektnog rješenja softvera (SDD) Specifikacija softverskih zahtjeva (SRS) 4 sedmice Razvoj Portal građanskog budžeta i integracije 16 sedmica Testiranje Dokument test-slučajeva Izvještaj(i) o izvršenju testiranja Korisničko prihvatno testiranje (UAT) 3 sedmice Obuka i implementacija Priručnik za administratore Plan obuke Izvorni kôd i tehnička dokumentacija Finalna verzija + implementacija 3 sedmice Garancija 6 mjeseci Održavanje 12 mjeseci Navedeni zadaci i odgovornosti predstavljaju ključne prekretnice angažmana, ali Izvršilac može predložiti manje izmjene/prilagođavanja uz saglasnost službenika Naručioca.8.1.Funkcionalno testiranje Portal mora raditi tačno onako kako je opisano u Funkcionalnim zahtjevima. Prihvatanje uključuje: Ispravno funkcionisanje svih modula, kontrolnih tabli, filtera i vizuelizacija; Tačan prikaz budžetskih podataka u svim klasifikacijama; Pravilno odvijanje svih procesa uvoza i integracije podataka; Punu funkcionalnost administratorske konzole. Svi kritični i veći nedostaci moraju biti otklonjeni prije prihvatanja. 8.2.Testiranje performansi Sistem mora ispunjavati sve mjerne pokazatelje performansi definisane u Tehničkoj specifikaciji, uključujući: Vremena učitavanja stranica i kontrolnih tabli; Brzinu odziva grafikona i upita nad podacima; Ponašanje sistema pri vršnom opterećenju; Stabilnost tokom produžene upotrebe. Svako pogoršanje performansi, isteci vremena (timeouts) ili padovi sistema imaće za posljedicu neuspješno prihvatanje. 8.3.Bezbjednosno testiranje Portal mora izdržati bezbjednosno testiranje koje sprovodi Ministarstvo ili neko u njegovo ime. To uključuje, najmanje: Penetraciono testiranje; Verifikaciju bezbjednih tokova autentifikacije i autorizacije; Validaciju enkripcije i bezbjedne komunikacije (TLS); Provjere ranjivosti (SQL injekcija, XSS, CSRF itd.); Verifikaciju bezbjednog korišćenja API-ja. Sve otkrivene ranjivosti moraju biti otklonjene prije prihvatanja. 8.4.Usklađenost s GDPR-om i zaštita ličnih podataka Portal mora dokazati punu usklađenost sa: Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti Crne Gore; Principima GDPR-a o minimizaciji, ograničenju svrhe, zakonitosti i bezbjednosti. Testiranja će potvrditi da: se nepotrebni lični podaci ne prikupljaju; skladištenje podataka i kontrole pristupa ispunjavaju zahtjeve GDPR-a; su obavještenja o privatnosti i pravna odricanja jasna i vidljiva. 8.5.Revizija pristupačnosti (WCAG 2.1 AA) Sistem mora proći reviziju pristupačnosti kojom se potvrđuje usklađenost sa WCAG 2.1 AA, koja obuhvata: Navigaciju isključivo putem tastature; Kontrast boja; Kompatibilnost s čitačima ekrana; Tekstualne alternative za sav netekstualni sadržaj; Responzivan i pristupačan dizajn na svim uređajima. Manji problemi s pristupačnošću moraju se zakazati za ispravku; veći problemi moraju biti otklonjeni prije prihvatanja. 8.6.Korisničko prihvatno testiranje (UAT) UAT će sprovoditi osoblje Ministarstva u okruženju sličnom produkcionom. Prihvatanje zahtijeva da: Svi UAT scenariji uspješno prođu; Ne preostane nijedan blokirajući ili kritični problem; Sve povratne informacije korisnika budu razriješene ili dokumentovane za budući razvoj. Uspješan UAT je ključna prekretnica koja ukazuje na spremnost za implementaciju u stvarnim uslovima. 8.7.Verifikacija konačne implementacije Prije zvaničnog pokretanja portala, Ministarstvo će potvrditi da: je portal ispravno postavljen na produkcionoj infrastrukturi; sve konfiguracije odgovaraju odobrenim specifikacijama; sve integracije ispravno funkcionišu u produkciji; su procedure izrade rezervnih kopija i oporavka uspješno testirane; su alati za praćenje, evidentiranje (logovanje) i analitiku aktivni. Trajanje implementacije projekta (do puštanja u rad) ne smije biti duže od deset (10) mjeseci. Garantni period (6 mjeseci) i period održavanja (12 mjeseci) teku nakon puštanja u rad. Angažman se može sprovoditi kombinacijom rada na daljinu, rada u prostorijama Izvršioca i onlajn koordinacionih sastanaka s Naručiocem. Kada je to potrebno, sastanci i radne sesije mogu se organizovati i s relevantnim predstavnicima Ministarstva finansija. Implementacija projekta biće organizovana po fazama. Svaka faza mora uključivati jasno definisane isporuke i korake prihvatanja, koje Naručilac mora pregledati i odobriti prije nego što projekat pređe u sljedeću fazu. Puštanje u produkciju treba zabraniti tokom sljedećih perioda svake godine: Period zabrane Razlog Oktobar – decembar Donošenje Zakona o budžetu i parlamentarna sezona Decembar – januar Zatvaranje budžeta na kraju godine i priprema nove godine Preporučeni period za implementaciju Radi maksimiziranja koristi i minimiziranja ometanja, najbezbjedniji period za puštanje u produkciju jeste od sredine februara do kraja maja – nakon što se nova budžetska godina stabilizuje, prije ljetnje pauze i znatno prije parlamentarne budžetske sezone u četvrtom kvartalu. Količina: 1 Usluga 2. Usluge održavanja Portala građanskog budžeta Daljinska tehnička podrška i održavanje Portala građanskog budžeta u trajanju od dvanaest (12) mjeseci, počev od dana isteka garantnog perioda, u skladu sa zahtjevima IMP-21 do IMP-23 Tehničke specifikacije, koja obuhvata: prijem i otklanjanje prijavljenih grešaka i neusklađenosti; ažuriranje sistemskih i aplikativnih komponenti (bezbjednosne zakrpe, verzije korišćenih biblioteka i platformi); manja prilagođavanja i dorade funkcionalnosti na zahtjev Naručioca u okviru ugovorenog obima; pomoć administratorima Naručioca u konfiguraciji i praćenju rada portala; ažuriranje tehničke i korisničke dokumentacije; raspoloživost kvalifikovanog osoblja Izvršioca tokom radnog vremena za prijavu problema, sa procesom eskalacije; mjesečne izvještaje o održavanju i završni izvještaj o održavanju sa preporukama za dalji razvoj sistema. Količina: 1 usluga DOKUMENTI 1. Izvještaj istraživanje tržišta Citizen budget portal.pdf https://cejn.gov.me/api/common/downloadFile/3462315 2. Tenderska dokumentacija-citizen budget portal.docx https://cejn.gov.me/api/common/downloadFile/3462920